Sabit ve Değişken Nedir?

Tanım

Sabit, bir problem çözme sürecinde veya bir programda değeri değişmeyen öğedir. Sabitler, tanımlandıkları andan itibaren aynı değerde kalır ve değiştirilemez. Matematikte ve bilgisayar bilimlerinde sabitler genellikle sabit bir değeri ifade etmek için kullanılır.

💡 İpucu Sabitleri “kural gibi” düşün: işlem sırasında genellikle değişmez.

Örnekler

• Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 derece bir sabittir.
• Pi sayısı (π) her zaman 3.14159’dur.
• Saatte bir saat 60 dakika içerir.

⚠️ Dikkat “Sabit” her zaman sayı olmak zorunda değildir; bazı kurallar/koşullar da sabit kabul edilebilir.

Tanım

Değişken, bir problem çözme sürecinde veya bir programda farklı değerler alabilen öğedir. Değişkenler, bir işlem sırasında tanımlanır ve duruma göre farklı değerlere sahip olabilir.

🎯 Hedef Bir problemde “neyin değiştiğini” bulup onu değişken olarak seçebilmek.

Örnekler

• Bir öğrencinin sınav notu bir değişkendir çünkü her öğrencinin notu farklı olabilir.
• Bir arabanın saatteki hızı (örneğin, 50 km/s ya da 80 km/s) bir değişkendir.
• Günün sıcaklığı değişken bir değerdir çünkü sürekli değişir.

⚠️ Dikkat “Değişken” demek “her an değişiyor” demek değildir; değişebilme ihtimali olması yeter.

Neden önemli?

Sabitler ve değişkenler, bir problemi çözmek için formüller ve algoritmalar oluştururken önemli rol oynar. Sabitler, işlem sırasında değişmeyen unsurları ifade ederken, değişkenler problemin dinamik kısmını temsil eder.

💡 İpucu “Dinamik olanı” (değişeni) doğru seçersen algoritmanın kontrolü kolaylaşır.

Bitki çayı hazırlarken bazı malzemeler sabit, hangi bitki çayını hazırlanacağı değişkendir.

✅ Nasıl anlarsın? Her seferinde aynı kalanlar sabit; seçime göre değişenler değişken.

Kek yaparken kullandığımız ana malzemeler sabit, kekin neyli olacağı ise değişkendir.

⚠️ Dikkat “Ana malzeme” her tarifte aynı olmayabilir; burada örnek, sabit–değişken ayrımını göstermek içindir.

Futbolda sabit ve değişen örnekleri aşağıdaki gibidir. Maç başlarken koyulan kurallar sabit, maç esnasında değişebilecek sayılar ise değişkendir.

💡 İpucu “Kural” ve “saha” çoğu zaman sabit; “skor” ve “süre” değişkendir.

Basketbolda sabit ve değişen örnekleri aşağıdaki gibidir. Maç başlarken koyulan kurallar sabit, maç esnasında değişebilecek sayılar ise değişkendir.

Saklambaç oyununda ebe sayısı ve saklanmak için verilen süre sabit, saklanılacak yer ve oyunun bitiş süresi değişendir.

🎯 Hedef Kendi oynadığın bir oyunu seçip sabit–değişken listesini çıkarabilmek.

Derslerde ders süremiz, ders başlangıç saati ve dersten geçme notu sabit; her dersten alınan not, derslerde eğlenme oranı, teneffüste oynanan oyun sayısı değişkendir.

✅ Mini Kontrol “Sabit” olanları daire içine al, “değişken” olanların altını çiz.